Tlebi Alimankan min bɔra Angletɛri cɛmancɛla waatiw
Tlebi Alimankan min bɔra Angletɛri cɛmancɛla waatiw la, ani a kɛra san kɛmɛda 21nan na Krisita tile la (15 AH), ka da diɲɛnatigɛ kan, diɲɛ kan min jɛnsɛnna kosɛbɛ. O ye kanba ye diɲɛ kɔnɔ ka kɛɲɛ ni a fɔbagaw hakɛ ye, ani kan sabanan ye diɲɛ kɔnɔ kan fɔbagaw hakɛ fɛ Sinuwakan ni Ɛsipaɲɔlikan kɔrɔlen kɔfɛ. A jatebla bì ko tubabukan fɔbagaw ka ca ni miliyari fla ye. Bi tubabukan jɛnsɛnni diɲɛ kɔnɔ daminɛna san kɛmɛda 17nan na ka da a kan Angletɛri Mansamara ka diɲɛ fanga bonya ani kɔfɛ Ameriki Ameriki. Angilɛkan ye dunankan fɔlɔ ye Arabu jamana damadɔ kɔnɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la Arabu Mashreq jamanaw, k’a sɔrɔ a ye dunankan filanan ye faransikan kɔfɛ Magreb jamanaw kɔnɔ.
Angilɛkan, min ni mɔgɔ caman dalen bɛ min na, o tɛ kelen ye, a ma bɔ latigɛkan na, nka a ye Alemaɲikan dɔ ye, i n’a fɔ Alemaɲikan. O kanw bɛɛ bɛ Indo-Erɔpu kanw na. Siga t’a la, o dannaya in sababu bɔra tubabukan ka nɔba la faransikan n’a latigɛkanw kan, minnu bɛɛ faralen ɲɔgɔn kan, u bɛ tubabukan daɲɛgafe tila sabanan fila di.
Angilɛkan tariku tubabu gun kan daminɛna ni Aliman kabilaw nali ye k’a daminɛ san kɛmɛda 5nan na Krisita tile la (fɔlɔ ka kɔn bɔnɔgɔla ɲɛ) ka bila Pulpit kabila fɔlɔw nɔ na minnu jiginna ka taa sanfɛyɔrɔw la gun in tilebin fɛ, ani Qalti kan bɛ Blà u nɔ na. O kabila minnu bɔra jamana wɛrɛw la, olu tun ye Angilɛw de ye kosɛbɛ, Angilɛw, Sacs ani Gutianw tɔgɔ dara olu fɛ. U ka Alimankan fɔcogo farala ɲɔgɔn kan ka kɛ tubabukan fɔcogo fɔlɔ ye, min bɛ wele bi waati la Angilɛkan kɔrɔ.
Angilɛkan kɔrɔ tɛmɛna fɛn nafamaw fɛ o kɔfɛ, fɔlɔ ni Skandinavi jamanadenw nali ye minnu tun bɛ Norse kɔrɔ fɔ, Alemaɲi Worodugukan dɔ, ani filanan ni Normandiw ka binkanni ye Angletɛri kan, min kɛra Angilɛkan daminɛ na (458 A.D. 1066).Fransɛkan kɔrɔ, ani kɛrɛnkɛrɛnnenya la Norman kɔrɔ kan fɔcogo. Norman French ye nɔba bila tubabukan daɲɛgafe la, a ye daɲɛw juru ta min na minnu ɲɛsinnen bɛ politiki ni sariyasunba ma. Angilɛkan fana ye nɔ bila Faransikan na min bɛ fɔ Angletɛri, o kɛra kan yɛrɛmahɔrɔnyalen ye min bɛ wele ko Nermandian Angilɛkan.
تعليقات
إرسال تعليق